زمين پزشكي حاصل مشاركت متخصصان علوم زمين و پژوهشگران علوم پزشكي و بهداشتي براي بررسي مسائل تندرستي حاصل يا تشديد شده از مواد زمين مثل سنگها، خاك، آب و فرآيندهاي زمين شناختي است.
از طريق زمين پزشكي مي توان ريشه بسياري از بيماري ها و عوارض را در مواد طبيعي زمين جستجو كرد. بايد روشهاي ژئوشيميايي و كاني شناختي را در آسيب شناسي و مطالعه گذرگاه هاي دروني بدن به كار گرفت. به اين ترتيب مي توان جنبه هاي مثبت و منفي رابطه ميان مواد زمين و تندرستي انسانها را نيز شناسايي كرد. بررسي ها نشان مي دهد آتشفشان ها و فعاليت هاي مرتبط با آنشفشان، فلزها و عناصر ديگر را از اعماق زمين به سطح مي آورند. خاكستر آتشفشان ها عناصر جديد را به محيط زيست وارد مي كند كه مي تواند باعث سمناكي در زنجيره غذايي شود. ابرهاي خاكستر آتشفشاني مي تواند باعث خطرهاي زيادي در سطح جهاني در رابطه با تندرستي انسانها شود و بيماري هاي مختلفي از التهاب اندك ريوي و سيليكوسيس را ايجاد كند. زمين لرزه ها به طور مستقيم و غير مستقيم سلامتي ما را تهديد مي كند؛ اما اثرات غير مستقيم آنها نيز بايد مورد توجه قرار گيرد. بسياري از اين مسائل حاصل زمين لغزش هايي است كه بر اثر زمين لرزه ايجاد مي شوند و قارچهاي بيماري زايي را وارد غبار هوا مي كند كه باعث بيماري تب دره مي شوند.
مقادير بالايي عنصر آرسنيك در آب آشاميدني مسائل بسيار ناگواري را براي ميليون ها نفر در آسيا ايجاد كرده است، رفع اين معضل نياز به مطالعه دقيق سنگ هايي دارد كه آرسنيك از آنها شسته مي شود و نيز شرايطي كه بر اثر آنها آرسنيك به حركت در مي آيد. هم اكنون در بنگلادش و بنگال غربي در هند، نزديك به 60 ميليون نفر به درجات مختلف مبتلا به عوارض و بيماري هاي حاصل از آرسنيك هستند. مسموميت مزمن حاصل از آرسنيك شمار زيادي از مردمان جنوب چين را مبتلا كرده است و بيماران عوارضي همچون لكه هاي پوستي و ضخيم شدگي را نشان مي دهند. اما برخلاف بنگلادش و بنگال غربي، بيماري اين مردم در رابطه با آب نيست، بلكه در رابطه با فلفل سرخ است.
در بخش هاي جنوبي چين، فلفل سرخ توليد شده از مزارع، بالاي اجاق هايي خشك مي شود كه در آنها از زغال سنگ به عنوان سوخت استفاده مي شود و اين زغال سنگها غني از آرسنيك است. در حاليكه فلفلها خود آرسنيك بسيار اندكي دارند، اما خشك كردن آنها روي اجاق هاي زغال سنگ غلظت آرسنيك را بيش از 500 برابر افزايش مي دهد. مصرف اين فلفلها و نيز تنفس هواي بسته اتاقها كه آن هم غني از آرسنيك است بيماري هاي پوستي زيادي را در مردم به وجود آورده است.
عنصر ديگر رادون است كه گازي بي رنگ، نامرئي، بي بو و راديواكتيو است كه به آساني از درون سنگها بالا مي آيد و وارد خانه هايي مي شود كه روي اين سنگها ساخته شده اند. رادون تهديدي مهم به تندرستي انسانها بر اثر تابش طبيعي راديواكتيو است و قرار گيري در معرض رادون به سرطان ريه منجر مي شود.
رادون و آرسنيك مثالهايي از عناصر خطرناك هستند. عناصر ديگر موجود در سنگها و آب، گاه براي تندرستي مفيد و ضروري هستند و كمبود برخي عناصر اثرات ناگواري برجاي مي گذارد. جوامع ساكن در مناطق كوهستاني دچار كمبود يد هستند؛ چرا كه يد به آساني از خاك اين مناطق كه بارندگي زيادي دارند شسته و از محيط خارج مي شود.
تحقيقات ديگر حاكي از خاك خواري در موجودات زنده است. خوردن آگاهانه خاك در برخي جانوران و از جمله انسان مشاهده شده است. به نظر برخي متخصصان تغذيه، اين عمل پاسخي رفتاري براي كاهش سمناكي برخي مواد موجود در رژيم غذايي در نظر گرفته شده و به نظر برخي، در راستاي تأمين كمبودهاي تغذيه است. خاك خواري در سال هاي اخير نيز مورد توجه برخي پژوهشگران قرار گرفته است. پژوهش هاي گسترده از سوي گروهي از متخصصان علوم مختلف انجام گرفته است و در آن به خوردن خاك به عنوان مكمل غذايي از جمله آهن و يا اثرات عناصر سمي آن مانند سرب و عناصر راديواكتيو پرداخته اند. مسائل بهداشتي حاصل از مواد زمين و فرآيندهاي زمين شناختي بسيار فراتر از آن است كه به ذهن مي رسد، تندرستي حدود 3 ميليارد نفر از مردم جهان تحت تأثير اين فرآيندها و مواد است؛ اما بسياري از مردم اطلاعي از آن ندارند.
اطلاع رساني بيشترين نقش و اهميت را نه تنها براي عامه مردم، بلكه براي پزشكان متخصصان بهداشت، تصميم گيرندگان و برنامه ريزان دارد. اگر اين مسائل در برنامه ريزي هاي تندرستي وارد شوند، بسياري از اثرهاي منفي بهداشتي را مي توان حذف كرد. دانشمندان كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه بايد براي حل اين مشكل جهاني گردهم آيند و يكي از مهمترين روش هاي اطلاع رساني برگزاري كارگاه هاي آموزشي كوتاه مدت است تا امكان تبادل دانش متخصصان فراهم باشد.

تعداد نظر: (0)

نام

عنوان

نظر

کوچکتر | بزرگتر

با خبر شدن از نظرات سایر اعضا درباره ی این مطلب از طریق ایمیل (مخصوص اعضا)

حروف نشان داده شده در کادر بالا را وارد نمایید

افزودن نظر پیش نمایش